MATERIAŁY I ZABEZPIECZENIA / PORADNIK

Stal S235 czy S355 — czym się różnią?

S235 i S355 to najpopularniejsze gatunki stali konstrukcyjnej. Sprawdź, co oznaczają ich symbole, czym różnią się właściwości mechaniczne i dlaczego nie należy zamieniać ich bez zgody projektanta.

01 / MATERIAŁY I ZABEZPIECZENIA

Oznaczenia

Symbole S235 i S355 pochodzą z europejskich norm dotyczących stali konstrukcyjnych. Litera S oznacza stal konstrukcyjną, a liczba – minimalną granicę plastyczności w megapaskalach dla wyrobów o mniejszej grubości. S235 ma więc minimalną granicę plastyczności 235 MPa, a S355 – 355 MPa. Dla grubszych wyrobów wartości minimalne są nieco niższe, co określają tabele w normie.

Za liczbą często pojawiają się dodatkowe znaki, np. JR, J0, J2 lub K2. Określają one wymagania udarności, czyli odporności na pękanie przy uderzeniu w określonej temperaturze badania: JR w +20°C, J0 w 0°C, J2 i K2 w −20°C (K2 z wyższą wymaganą energią). Pełne oznaczenie może wyglądać tak: S355J2.

Oznaczenie gatunku jest kluczowe przy zamawianiu materiału i porównywaniu ofert. Dwie konstrukcje o tych samych przekrojach, wykonane z różnych gatunków, mogą mieć zupełnie inną nośność.

Na rynku nadal można spotkać dawne oznaczenia, np. St3S dla stali zbliżonej do S235 czy 18G2A dla stali zbliżonej do S355. Nie są to jednak dokładne odpowiedniki – przy zamawianiu materiału i w dokumentacji należy posługiwać się aktualnymi oznaczeniami zgodnymi z normą.

02 / MATERIAŁY I ZABEZPIECZENIA

Właściwości mechaniczne

Najważniejsza różnica dotyczy wytrzymałości. S355 ma wyższą granicę plastyczności i wyższą wytrzymałość na rozciąganie niż S235. Oznacza to, że element z S355 może przenieść większe obciążenie przy tym samym przekroju lub mieć mniejszy przekrój przy tym samym obciążeniu.

  • S235: minimalna granica plastyczności 235 MPa (dla mniejszych grubości),
  • S355: minimalna granica plastyczności 355 MPa (dla mniejszych grubości),
  • moduł sprężystości: w obu przypadkach praktycznie taki sam – ok. 210 GPa,
  • udarność: zależy od podgatunku (JR, J0, J2, K2), a nie od samej liczby.

Warto zwrócić uwagę na moduł sprężystości. Ponieważ jest on w obu gatunkach prawie identyczny, stal S355 nie ugina się mniej niż S235 przy tym samym przekroju. Jeśli o wymiarach decydują ugięcia lub drgania, a nie nośność, zastosowanie mocniejszej stali niewiele zmieni.

Wytrzymałość na rozciąganie także różni się między gatunkami i zależy od grubości wyrobu. Dokładne wartości podaje norma oraz świadectwo materiałowe konkretnej partii – projektant przyjmuje w obliczeniach wartości normowe, a nie wyniki pojedynczego badania.

03 / MATERIAŁY I ZABEZPIECZENIA

Dobór do projektu

Gatunek stali określa projektant konstrukcji na podstawie obliczeń. Uwzględnia obciążenia, rozpiętości, sposób łączenia, warunki pracy i temperaturę eksploatacji. S235 bywa wystarczająca w lekkich konstrukcjach, gdzie decydują ugięcia lub wymagania konstrukcyjne. S355 częściej stosuje się w konstrukcjach bardziej obciążonych, gdzie wyższa wytrzymałość pozwala ograniczyć masę.

Skręcane połączenie stalowej belki ze słupem

Na zewnątrz i w niskich temperaturach ważna jest udarność – dlatego dla elementów narażonych na mróz i obciążenia dynamiczne często wymaga się podgatunku J2 lub wyższego. Wybór wpływa na dostępność i cenę materiału, dlatego warto znać go już na etapie wyceny.

Czasem rozważa się zastosowanie S355 zamiast S235, aby zmniejszyć przekroje i masę. Taka optymalizacja ma sens, gdy o wymiarach decyduje nośność. Jeśli decydują ugięcia, drgania lub wymagania konstrukcyjne, oszczędność może być niewielka, a droższy materiał nie przyniesie korzyści.

WAŻNE

Nie zamieniaj gatunku stali bez zgody projektanta. Zastosowanie S235 zamiast S355 może obniżyć nośność, a odwrotna zamiana nie zawsze jest neutralna dla spawania i kosztów.

04 / MATERIAŁY I ZABEZPIECZENIA

Spawalność i obróbka

Oba gatunki są uznawane za dobrze spawalne i powszechnie stosowane w konstrukcjach spawanych. Spawalność zależy jednak od składu chemicznego, który opisuje m.in. równoważnik węgla. Przy S355, zwłaszcza w większych grubościach, częściej trzeba zwrócić uwagę na dobór parametrów, materiału dodatkowego i ewentualne podgrzewanie wstępne, aby ograniczyć ryzyko pęknięć.

Materiał dodatkowy dobiera się tak, aby spoina miała właściwości co najmniej takie jak materiał rodzimy. W konstrukcjach objętych wymaganiami jakościowymi technologia spawania powinna być opisana i zatwierdzona, a spawacze posiadać odpowiednie uprawnienia.

W obróbce mechanicznej różnice są niewielkie. S355 jest nieco twardsza, co ma znaczenie przy gięciu, wierceniu i cięciu – dobór promieni gięcia i parametrów narzędzi powinien uwzględniać gatunek i grubość.

05 / MATERIAŁY I ZABEZPIECZENIA

Dokumenty materiałowe

Przy konstrukcjach nośnych ważne jest potwierdzenie, że użyto właściwego materiału. Służą do tego dokumenty kontroli, najczęściej świadectwo odbioru typu 3.1 zgodne z normą dotyczącą dokumentów kontroli wyrobów metalowych. Dokument zawiera m.in. gatunek, numer wytopu, skład chemiczny i wyniki badań mechanicznych.

Świadectwo materiałowe na blacie obok stalowej blachy

Wykonawca powinien zapewnić identyfikowalność materiału – możliwość powiązania elementu konstrukcji z konkretnym dokumentem. W praktyce oznacza to oznaczanie materiału i prowadzenie dokumentacji w trakcie produkcji. Zapytaj o to już w ofercie, zwłaszcza jeśli inwestor lub kierownik budowy wymaga kompletu dokumentów przy odbiorze.

  • świadectwa materiałowe dla zastosowanych wyrobów,
  • zgodność gatunku z projektem,
  • dokumentacja spawalnicza, jeśli jest wymagana,
  • protokoły kontroli wymiarowej i jakościowej.
BIG WELD STEEL / WSPÓŁPRACA

MASZ PROJEKT DO WYKONANIA?

Prześlij projekt lub wykaz elementów z gatunkami stali. Przygotujemy wycenę wykonania konstrukcji zgodnie z dokumentacją.

TWOJA OPINIA

JAK OCENIASZ TEN ARTYKUŁ?

Twoja opinia pomaga nam przygotowywać lepsze poradniki.

Wybierz liczbę gwiazdek.
Wersja demonstracyjna: ocena jest zapisywana tylko w tej przeglądarce. Publiczna średnia wymaga podłączenia serwera.